Home / Những nghiên cứu của tôi / Thế giới này nhỏ bé không?

Thế giới này nhỏ bé không?

Print Friendly, PDF & Email

Với sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội đang dần trở thành một công cụ không thể thể thiếu để con người có thể tương tác với nhau. Điều đó làm cho chúng ta gần gũi với nhau hơn. Bạn có thể ngồi ở Pháp để làm quen một bạn ở tận đâu trên thế giới này. Liệu rằng ta có thể trả lời rằng thế giới này nhỏ bé chăng?

Nhân lúc đọc lại một status của người bạn Anh Vũ nói về cụm từ Six Degrees of Separation, tôi nhớ lại một số bài báo ngày xưa đã đọc liên quan đến khái niệm “small-world networks” (tạm dịch: mạng thế giới bé nhỏ). Nguồn gốc của cụm từ này thế nào, có ý nghĩa gì cho khoa học, tôi xin trình bày lại ngắn gọn theo những gì tôi đã nghiên cứu tìm hiểu được. Bài viết này chủ yếu dựa trên một bài giảng của Ramco Van Der Hofstad [1] và một số tài liệu tham khảo gốc của các tác giả.

Năm 1967, Stanley Milgram thực hiện một thí nghiệm thú vị. Muốn biết thêm thông tin về nhà tâm lí học Milgram, xin mời xem thêm ở đây: http://www.stanleymilgram.com/milgram.php. Trong bài thí nghiệm của mình, Milgram đã gởi 60 lá thử đến các nhà tuyển dụng khác nhau ở Wichita (Kansas, USA), họ là những người được nhờ chuyển lá thư đến vợ của một sinh viên ngành thần học sống tại một địa điểm cụ thể ở Cambridge, Massachusetts. Những người tham gia vào cuộc thí nghiệm chỉ cần đưa lá thư đến những mối quan hệ quen biết tình cờ cá nhân nào đó mà họ nghĩ rằng lá thư có thể đến đích hoặc ngược lại, hoặc qua “bạn của bạn – friend of a friend“. Trong 50 người tham gia thử thách này, chỉ có 3 lá thư (gần 5%) thực sự đi đến địa chỉ đúng. Vào những thí nghiệm sau đó, ông quản lí làm sao để tăng tỉ lệ thành công từ 35% thậm chí đến 95% bằng việc giả vờ rằng giá trị của kiện hàng cao, và bằng cách là thêm nhiều thông tin rõ ràng hơn về người nhận, chẳng hạn như nghề nghiệp của người đó. Xem thêm [2,3] để tìm hiểu thêm chi tiết về cách làm này.

Six Degrees of Separation Simulation

Six Degrees of Separation Simulation. Source: http://arthistoryteachingresources.org/wp-content/uploads/2013/08/sixdegsep1.jpg

Thực tế thì ý tưởng này được nhà viết kịch người Hungary tên là Frigyes Karinthy đề nghị từ năm 1929 trong một truyện ngắn có tựa đề “Chain” [4], xem thêm [5], trong đó câu chuyện được diễn dịch lại dưới một dạng khác. Nhà viết kịch John Guare đã phổ biến mẫu truyện qua vở kịch của ông năm 1990 với tựa đề Six Degrees of Separation [6], được IMDb đánh giá 6/10. (Đây cũng là tên một bài hát https://youtu.be/FCT6Mu-pOeE). Trong vở kịch đó, Ousa, tên của một nhân vật, đã nói như sau:

Everybody on this planet is separated only by six other people. Six degrees of separation. Between us and everybody else on this planet. The president of the United states. A gondolier in Venice… It’s not just the big names. It’s anyone. A native in the rain forest. (…) An Eskimo. I am bound to everyone on this planet by a trail of six people. It is a profound thought.”.

Bạn có thể xem qua một đoạn của bộ phim này.

Vấn đề rằng bất kì bao nhiêu người cũng có thể được kết nối với nhau thông qua một chuỗi tối đa 6 nút trung gian thực tế đang là điều hấp dẫn. Điều này có nghĩa là nếu hai người từ hai vùng xa xôi như Greenland và Amazone có thể liên kết với nhau qua một chuỗi 6 “friends of friends”. Do đó, thực tế điều này làm cho câu “It’s a small world” rất phù hợp trong kỉ nguyên mạng xã hội. Một tham khảo có giá trị khác trong công việc nghiên cứu về “small-world” có thể tìm hiểu thêm là công trình của Pool và Kochen [7], được viết năm 1958, và sau đó được lan truyền trong khoa học xã hội hơn 20 năm trước khi nó được xuất bản năm 1978.

Ý tưởng của Milgram được thực hiện trở lại vào năm 2001 bởi giáo sư Duncan Watts của Đại học Columbia. Watts đã làm lại thí nghiệm của Milgram bằng cách sử dụng một thư điện tử như là “gói hàng” cần được chuyển đi. Dữ liệu được ghi lại từ 61,168 cá nhân từ 166 quốc gia, bao gồm trong đó 24,163 chuỗi thông điệp riêng biệt [8]. Thông tin ghi nhận bao gồm dĩ nhiên là người gởi đầu tiên và người gởi tiếp theo nằm trong chuỗi các người gởi sau đó. Một điều ngạc nhiên mà Watts đã tìm ra là con số trung bình của người trung gian lại là 6 (xem thêm ở [9] để biết thêm nhiều phân tích sâu sắc thống kê dữ liệu thu được so với những phân tích của Milgram). Nhờ vào nghiên cứu mở rộng của Watts, và tính nâng cao của kĩ nguyên máy tính, đã mở ra lĩnh vực mới trong nhiều vấn đề liên quan đến “six degrees of separation” trong nhiều lĩnh vực khác nhau của lí thuyết mạng chẳng hạn như phân tích mạng lưới cung cấp điện gia dụng, sự lan truyền bệnh dịch, lý thuyết về đồ thị, truyền thông phối hợp và mạng máy tính. Xem thêm trang web https://en.wikipedia.org/wiki/Small-world_experiment để bạn tìm hiểu thông tin Watts xây dựng dự án Small-World.

The average person needs just 4.74 'hops' to get to anybody in the world, be it a Hollywood star or a peasant living in the rural China. The figure has gone down from 5.28 in 2008 and has been caused by the rise in social networking and sharing websites. Read more: http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2064746/Facebook-shrinks-degrees-separation-just-FOUR.html#ixzz3ojmUWBKX Follow us: @MailOnline on Twitter | DailyMail on Facebook

The average person needs just 4.74 ‘hops’ to get to anybody in the world, be it a Hollywood star or a peasant living in the rural China. The figure has gone down from 5.28 in 2008 and has been caused by the rise in social networking and sharing websites.
Read more: http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2064746/Facebook-shrinks-degrees-separation-just-FOUR.html#ixzz3ojmUWBKX
Follow us: @MailOnline on Twitter | DailyMail on Facebook

Facebook là một ví dụ điển hình của ứng dụng small-world network. Các bạn thử làm một thí nghiệm đơn giản: chọn một người bạn trên facebook của bạn, sau đó kiểm tra xem bạn quen bạn đó qua mấy nút (trung gian). Nhờ Facebook mà bây giờ chỉ còn 4 nút trung gian (4 người bạn trung gian) [1, 10].

Tài liệu tham khảo

[1] Remco van de Hofstad, http://www.win.tue.nl/~rhofstad/NotesRGCN.pdf, accessed in 15.10.2015

[2] S. Milgram. The small world problem. Psychology Today, May:60–67, (1967).

[3] J. Travers and S. Milgram. An experimental study of the small world problem. Sociometry, 32:425–443, (1969).

[4] F. Karinthy. Chains. In Everything is different. Publisher unknown, (1929).

[5] M. E. J. Newman, D. J. Watts, and A.-L. Barab ́asi. The Structure and Dynamics of Networks. Princeton Studies in Complexity. Princeton University Press, (2006).

[6] https://en.wikipedia.org/wiki/Six_Degrees_of_Separation_(play), accessed in 16.10.2015

[7] I. de S. Pool and M. Kochen. Contacts and influence. Social Networks, 1:5–51, (1978).

[8] D. J. Watts. Small worlds. The dynamics of networks between order and randomness. Princeton Studies in Complexity. Princeton University Press, Princeton, NJ, (1999).

[9] Peter Sheridan Dodds, Roby Muhamad, and Duncan J Watts. An experimental study of search in global social networks. Science, 301(5634):827–829, (2003).

[10] http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2064746/Facebook-shrinks-degrees-separation-just-FOUR.html

About Nguyen Vu Ngoc Tung

I love making new professional acquaintances. Don't hesitate to contact me via nguyenvungoctung@gmail.com if you want to talk about information technology, education, and research on complex networks analysis (i.e., metabolic networks analysis), data analysis, and applications of graph theory. Specialties: researching and proposing innovative business approaches to organizations, evaluating and consulting about usability engineering, training and employee development, web technologies, software architecture.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.